اوراق بدهی یا اوراق قرضه چیست
اوراق بدهی یا اوراق قرضه مانند وام بانکی میباشد با این تفاوت که در اینجا وام دهنده خریداران اوراق هستند و وام گیرنده دولت، نهاد و یا شرکت موردنظر میباشد. در واقع نهادها بزرگ به منظور تامین منابع مالی به جهت ورود به پروژههای اقتصادی و طرحهای بزرگ، اوراق بهاداری تحت عنوان اوراق بدهی یا اوراق قرضه را به فروش میرسانند. این اوراق مانند سهام نمیباشد یعنی خریداران این اوراق هیچگونه مالکیتی نسبت به سهام شرکت ندارند و صرفا مقداری دارایی در اختیار شرکت قرار دادهاند و در نهایت پس از رسیدن زمان موعود شرکت ملزم است که این دارایی را همراه با سود درنظر گرفته شده به خریدار برگرداند.
آشنایی با اصطلاحات اوراق بدهی
برای آشنایی هرچه بیشتر با اوراق بدهی نیاز است تا ابتدا با برخی از اصطلاحات آشنا شویم.
اصل وام یا ارزش اسمی : مبلغ پرداخت شده به جهت خرید اوراق بدهی. این مبلغ در نهایت باید به خریدار پرداخت شود.
کوپن یا نرخ سود اسمی: نرخ بهرهای که خریدار به صورت دورهای از شرکت دریافت میکند. نرخ بهره ممکن است ثابت یا متغیر باشد. برای مثال اگر خریدار، اوراق بدهی ارزش اسمی ۱۰۰۰ تومان و نرخ سود ۲۰ درصد و پرداخت ۲ بار در سال را خریداری کرده باشد. هر ۶ ماه ۱۰ درصد ارزش اسمی یعنی ۱۰۰ تومان به او پرداخت میشود.
بازده : نرخ بهرهای که خریدار از شرکت دریافت میکند.
تاریخ سررسید : تاریخی که در ابتدا خریدار و شرکت هنگام خرید اوراق توافق میکنند. هنگام فرارسیدن این تاریخ مبلغ اولیه به علاوه سود باید به خریدار پرداخت شود.
قیمت بازاری یا قیمت فروش : اگر خریدار قصد نداشته باشد تا پایان سررسید، اوراق بدهی خود را نگه دارد میتواند اوراق را به قیمت بازار به فروش برساند. قیمت بازاری اوراق بدهی مطابق با فاکتورهای مشخص، تعینن میگردد. لازم به ذکر است در این حالت قیمت فروش با ارزش اسمی یا اصل وام متفاوت میباشد.
نرخ سود تا سررسید : اگر خریدار از ابتدا اوراق بدهی را خریده باشد، نرخ سود تا سررسید برابر با همان سود اسمی میباشد. در غیر اینصورت یعنی اگر خریدار اوراق بدهی را پس از زمان اولیه خریداری کرده باشد، نرخ سودی که به او تعلق میگیرد متفاوت خواهد بود. این سود بسته به شرایط متفاوت میتواند بیشتر یا کمتر از نرخ سود اسمی باشد.
ویژگیهای اوراق بدهی
- خریدار مالک هیچگونه سهمی از شرکت نمیباشد
- خریدار در واقع طلبکار شرکت میباشد.
- خریدار در هیچ یک از مجامع شرکت نمیکند و در تصمیمگیریها دخالتی ندارد.
- سود پرداختی به سهامداران، به خریداران اوراق بدهی پرداخت نمیشود.
- این دسته از اوراق ریسک کمتری برای سرمایهگذاری دارند.
- سرمایه گذاران با خرید این اوراق علاوه بر تنوع سبد خود، ریسک سرمایه گذاری خود را کاهش میدهند.
نحوه خرید و فروش اوراق بدهی
- شرکت باید سهامی عام باشد نه سهامی خاص
- از تاریخ ثبت شرکت باید بیشتر از ۲ سال گذشته باشد
انواع اوراق بدهی
اوراق خزانه اسلامی (اخزا)
اوراق مشارکت
ارواق صٌکوک
اوراق صٌکوک انواع مختلف دارد :
- اوراق اجاره
- اوراق مرابحه
- اوراق سلف
- اوراق مزارعه
- و …
معیارهای انتخاب اوراق بدهی
برای انتخاب اوراق بدهی همواره باید معیارهای متفاوتی در نظر گرفت.
اصول تنزیل
نرخ سود سالیانه
ریسک نکول
ریسک نقدشوندگی
سوالات متداول
۱ – اوراق بدهی چیست ؟
۲ – اوراق بدهی چگونه برای خریداران سود به همراه دارد ؟
۳ – تفاوت خریداران اوراق بدهی و خریداران سهام در چیست ؟
۴ – انواع اوراق بدهی کدامند ؟
اوراق خزانه اسلامی (اخزا)، اوراق مشارکت و اوراق صٌکوک انواع اوراق بدهی میباشند.